SAD su obavijestile druge vlade – partnere da se povlače iz međunarodnog sporazuma više od 30 država pod nazivom “Otvorena neba” (Open Skies Treaty), koji dopušta izvidjačke letove nenaoružanih letjelica iznad teritorije zemalja-potpisnica, što je prvobitno trebalo da ojača povjerenje i omogući sprečavanje sukoba SAD i Rusije.

Foto: Senior Airman Solomon COOK / US AIR FORCE / AFP

SAD su saopštile da hoće da se povuku iz tog sporazuma jer ga krši Rusija, kao i zato što se snimci koji se prave tokom tih letova mogu brže i jefitnije dobiti od američkih ili komercijalnih satelita.

Očekuje se da će odluka Vašingtona dodatno zaoštriti odnose s Moskvom i izazvati nezadovoljstvo evropskih saveznika koji imaju koristi od snimaka koje SAD dijele na osnovu tog sporazuma.

Američki predsjednik Dvajt Ajzenhauer je u julu 1955. godine prvi predložio da SAD i tadašnji Sovjetski Savez uzajamno dozvole izvidjačke letove iznad svojih teritorija.

Moskva je najprije odbacila tu ideju, koju je predsjednik Džordž Buš stariji oživio u maju 1989. godine, sporazum je stupio na snagu 2002. godine i do sada su ga potpisale 34 zemlje ali ga nije ratifikovala jedna – Kirgizija.

Više od 1.500 letova izvedeno je na osnovu tog sporazuma, čiji je cilj veća transparentnost vojnih aktivnosti i pomoć nadzoru sprovodjenja sporazuma o kontroli naoružanja i drugih.

Iako je svaka potpisnica pristala na posmatračke letove iznad cijele svoje teritorije, Rusija ne dozvoljavaa nadletanje nekih područja.

Opozicione Demokrate u Kongresu SAD su prošlog mjeseca u pismu optužile Trampa da “navaljuje” s povlačenjem iz tog sporazuma dok se svijet bori s pandemijom, i da će podriti savezništvo SAD s evropskim zemljama koje se oslanjaju na taj sporazum da bi pratile ruske vojne aktivnosti.

Ovog mjeseca je 16 bivših visokih zvaničnika evropskih vojski i odbrane potpisalo izjavu kojom podržavaju taj sporazum, rekavši da će povlačenje iz SAD-a biti udarac globalnoj bezbjednosti i dodatno potkopati međunarodne sporazume o kontroli naoružanja.

Ti zvaničnici su tražili od Sjedinjenih Država da preispitaju svoj stav.

Ali ako SAD napuste sporazum, pozvali su evropske države da ga se i dalje pridržavaju.

Postoji i zabrinutost da bi Rusija mogla da se povuče iz tog sporazuma.

Ako SAD i Rusija napuste sporazum, njihova teritorija se ne bi mogla prelijetati radi snimanja.

A ako Moskva ostane u sporazumu, mogla bi da nadzire bat američke vojne objekte u Evropi.

Trampova odluka da izađe iz Sporazuma “Otvorena neba” postavlja pitanja o njegovoj opredjeljenosti prema takozvanom Sporazumu Novi START, s Rusijom, o nuklearnom razoružanju, koji ističe početkom sljedeće godine.

Novi START, jedini je preostali ugovor koji ograničava američki i ruski nuklearni arsenal.

Rusija je ponudila produženje sporazuma, ali Tramp bi da ga proširi i na Kinu.

Prošle godine Trumpova administracija se povukla iz sporazuma o nuklearnom oružju iz 1987. s Rusijom, kojim su bili zabranjeni proizvodnja, testiranje i postavljanje krstarećih i balističkih raketa na kopnu sa dometom od 500 do 5.500 kilometara.

SAD će se iz sporazuma “Otvorena neba” formalno povući za šest mjeseci.

0 0 vote
Article Rating
guest
0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments