Nedjelja, 16 Juna, 2024
Rubrika:

Mađari umorni od Orbana, u toku obračun populista

Kada se u Mađarskoj približavaju izbori, Viktor Orban često širi očigledne teorije zavjere. Ovih dana, neposredno prije evropskih izbora, iz Budimpešte se širi priča da je sjedište EU u Briselu kupio američki milijarder mađarsko-jevrejskog porijekla Džordž Soros.

Mnogi Mađari su umorni od Orbana – i okreću se Peteru Mađaru. Prvi put nakon nekoliko godina, Orbanova stranka mogla bi da pretrpi gubitke na izborima. Premijer zato evropske izbore predstavlja kao pitanje rata i mira.

Kada se u Mađarskoj približavaju izbori, Viktor Orban često širi očigledne teorije zavjere. Ovih dana, neposredno prije evropskih izbora, iz Budimpešte se širi priča da je sjedište EU u Briselu kupio američki milijarder mađarsko-jevrejskog porijekla Džordž Soroš.

Sorošev plan je da pošalje Evropljane u rat protiv Rusije. Nakon njihove smrti na bojnom polju, milioni neevropskih migranata biće preseljeni na kontinent. Mađarska bi nacija prestala da postoji.

Viktor Orban predstavio je tu sliku prošle subote (1. jun) tokom takozvanog „marša mira“ u Budimpešti – na skupu na kojem su se okupile njegove pristalice neposredno prije evropskih izbora.

Riječ je o istorijskim izborima koji će odlučiti o ratu i miru na kontinentu, rekao je mađarski premijer. Orban je svoju vladu opisao kao jedinu u EU koja podržava mir.

Ali, postoji šansa, rekao je, da „Snage mira“ pobjede na izborima.

Orbanov slogan glasi: „Osvojite Brisel! Nema migracija, nema rodova, nema rata!“

Na posljednja četiri parlamentarna izbora, Orbanova stranka Fides osvajala je dvotrećinsku većinu u parlamentu, dok je na tri evropska izbora od 2009. osvajao više od 50 odsto glasova. To bi ovoga puta moglo da se promjeni – jer po prvi put mađarski premijer sada ima ozbiljnog protivkandidata.

„Jedinstvena, potpuno nova situacija“

On se zove Peter Mađar. Riječ je o bivšem suprugu bivše Orbanove ministarke pravosuđa Judit Varge. Do prije nekoliko mjeseci on je bio praktično nepoznat mađarskoj javnosti.

Ipak, od februara 43-godišnji advokat uživa u meteorskom političkom usponu. Nekoliko puta je izveo desetine hiljada ljudi na ulice protiv Orbanovog režima.

Sa svojom konzervativnom strankom Tisa (Poštovanje i sloboda) u anketama bilježi podršku 25 i 30 odsto, dok je Fides uglavnom na 45 odsto, ali bi prema nekim anketama mogao da padne ispod 40 odsto.

„To je jedinstvena, potpuno nova situacija“, kaže politolog Gabor Terek za mađarski portal Teleks. „Da se neko pojavi niotkuda i odjednom ima tako masovnu podršku protiv onih koji su na vlasti, nikada se prije nije desilo u mađarskoj politici.“

Napuštanje sistema

Mađarov uspon započeo je u februaru 2024. nakon afere u koju je bila upletena tadašnja mađarska predsjednica Katalin Novak. Ona je pomilovala kriminalca koji je bio osuđen za pomaganje i podsticanje zlostavljanja djece.

To je izazvalo veliki bijes javnosti, pogotovo jer se Orban i njegove stranačke kolege predstavljaju kao moralno besprekorni zaštitnici djece i često optužuju političke protivnike da žele da legalizuju zlostavljanje djece.

Nakon afere predsjednica Novak je podnijela ostavku. Istovremeno se iz politike povukla i bivša ministarka pravosuđa Judit Varga jer je bila jedna od potpisnica peticije – u vrijeme povlačenja bila je glavna kandidatkinja Fidesa za evropske izbore.

Vargin bivši suprug Peter Mađar, koji je do tada bio na nevidljivim, ali dobro plaćenim funkcijama u Orbanovom aparatu, iskoristio je aferu za „napuštanje sistema“, kako je to nazvao.

U nekoliko senzacionalnih intervjua otkrio je detalje o mehanizmima moći i korupciji u Orbanovom sistemu. Iako ništa od toga nije bilo suštinski novo, intervjui su privukli veliku pažnju u Mađarskoj jer je progovorio insajder s dobrim vezama.

Sumnjiv utisak

Iako se advokat prodaje kao besprekorna osoba koja je napustila Orbanov sistem, ponekad ostavlja sumnjiv utisak. U vrijeme kada je bio suprug Judit Varge, bez njenog znanja je snimio privatni razgovor u kojem ona – tada ministarka pravosuđa – iznosi kompromitujuće komentare o Orbanovom sistemu. Mađar je razgovor objavio u martu 2024, takođe bez njenog pristanka.

U politiku je ušao preko svojevrsne „stranke spavača“. Budući da je rok za evropske izbore bio prekratak, brzo je preuzeo malu stranku Tisa, koja je osnovana 2021, ali donedavno nije bila aktivna.

Mađar često iznosi opskurne i teško provjerljive optužbe na račun istaknutih predstavnika Orbanovog sistema. On odbacuje pitanja o tome i praktično nikad nema dokaza.

Veliko nezadovoljstvo Orbanovim sistemom

Ipak, Peter Mađar očigledno pogađa živac mađarskog društva. Na primjer, kada kaže da nekoliko porodica i preduzetnika bliskih Orbanu kontrolišu veliki dio mađarske privrede. Ili kad najavljuje uvođenje reda u obrazovni i zdravstveni sistem.

U Mađarskoj je rašireno nezadovoljstvo zbog korupcije i nepotizma u Orbanovom sistemu, kao i zbog loše situacije u oblasti obrazovanja i zdravstva.

Dosadašnje, dominantno liberalne opozicione stranke, posljednjih godina nisu imale koristi od tog raspoloženja jer su podjeljene i programski slabe, a mnogi Mađari ih povezuju i sa izrazito korumpiranom socijalno-liberalnom vladom bivšeg premijera Ferenca Đurčanija koji je bio na vlasti od 2002. do 2009. godine.

Đurčani, sada šef socijalno-liberalne Demokratske koalicije (DK), još se nije oprostio od politike – od čega Orban ima koristi sa svojom disciplinovanom izbornom bazom.

Slični stavovi Orbanovim

Eksplicitno konzervativni Peter Mađar na mnogo načina zastupa političke stavove slične Orbanovom Fidesu – ali bez odgovarajuće nacionalističke demagogije.

Na primjer, kritikuje birokratiju u Evropskoj uniji, ali ne huška protiv Evrope. Takve pozicije čine ga privlačnim neodlučnim biračima ili razočaranim Orbanovim pristalicama.

Nasuprot tome, mađarski premijer i njegova stranka Fides prvi put su nakon mnogo godina u političkoj defanzivi, kaže politikolog Gabor Terek.
„Prvi put nakon dugo vremena, Fides ima problem sa kontrolom javnog diskursa o temama, mjesecima od njih ne dolazi ništa“, rekao je Terek. „Osim toga, Fides je pretrpio vrlo ozbiljne gubitke kadrova posljednjih mjeseci“, kaže Terek, misleći na ostavke dvije popularne političarke Novak i Varge.

Orban već ima i drugi problem, a on se odnosi na kadrovska pitanja. Riječ je o novom predsjedniku Tamašu Šujoku koji je na dužnosti tek nekoliko sedmica.

On je navodno kao advokat 1990-ih i 2000-ih preko posrednika pomagao nezakonitu prodaju mađarskog poljoprivrednog zemljišta stranim kompanijama.

Kao i kod problema zlostavljanja djece, i ovdje se za Orbana i njegovu stranku opet javlja problem dvostrukih standarda – jer Fides je svojevremeno krenuo u borbu protiv „zemaljske mafije“ i „rasprodaje mađarske zemlje strancima“.

Orban je do sada u svemu tome uglavnom birao strategiju ćutanja. On ne izgovara ime protivkanidata Petera Mađara. Umjesto toga prijeti: Ko glasa za opoziciju, izabraće rat i propast mađarskog naroda.

 

IzvorN1

Najnovije

Najčitanije

Povezano

Komentari

Subscribe
Notify of

0 Komentara
Inline Feedbacks
Pregedaj sve