Utorak, 16 Aprila, 2024
Rubrika:

Francusko-njemački plan korak u pravom smjeru, ali ima nedostatke

''Svi treba da budu uvjereni da je došlo vrijeme da odustanu od protivljenja evropskoj perspektivi za Kosovo''

Američki profesor Danijel Server (Daniel Serwer) ocijenio je da je najnovija verzija njemačko-francuskog plana o normalizaciji odnosa Kosova i Srbije korak u pravom smjeru, ako se u potpunosti primjeni, ali sa nekim sumnjivim dodacima i važnim elementima koji nedostaju.

Server, profesor univerziteta Džons Hopkins, naveo je u blogu na peacefare.net da u najnovijoj verziji plana u koju je imao uvid, ima malo više detalja o uređenju srpske zajednice na Kosovu nego ranije i da se ne pominje priznanje Kosova od pet država EU, niti pitanje reciprociteta za albansku zajednicu u Srbiji.

O srpskoj zajednici na Kosovu, piše Server, govorise u Članu 7 u kojem se navodi da se Kosovo i Srbija “obostrano zalažu za postizanje konkretnih aranžmana, u skladu sa relevantnim instrumentima Saveta Evrope i korišćenjem postojećih evropskih iskustava, kako bi se obezbijedio odgovarajući nivo samouprave za srpsku zajednicu na Kosovu i mogućnost pružanja usluga na Kosovu”.

U tom članu, prenosi Server, pominje se i mogućnost finansijske pomoći Srbije i direktni kanali komunikacije srpske zajednice i Vlade Kosova, i da će “strane formalizovati status Srpske pravoslavne crkve na Kosovu i obezbjediti visok nivo zaštite srpskog vjerskog i kulturnog nasleđa, u skladu s postojećim evropskim modelima”.

Ne pominje se, dodaje autor, kosovski Ustav kao osnova za “konkretne aranžmane” i ne zahtjeva se reciprocitet za albansku zajednicu u Srbiji.

Takođe, nije jasno koji uslovi bi regulisali “mogućnost finansijske pomoći Srbije”, niti šta znače “direktni kanali komunikacije” s Vladom Kosova, naveo je Server i dodao da već postoji Savjet zajednica koji obezbjeđuje takvu komunikaciju s predsjednikom Kosova, kao i predstavljanje Srba i drugih zajednica u parlamentu i ministarstvima.

Što se tiče Crkve, u francusko-njemačkom predlogu se ne spominje dugotrajno pitanje imovine manastira Dečani, piše Server i dodaje da bi trebalo da se odnosi na sprovođenje relevantne odluke Ustavnog suda Kosova.

Po navodima Servera, u planu nema očiglednog pozivanja na priznanje Kosova od strane pet članica EU koje ga ne priznaju.

To možda ne mora da bude u tekstu, ali bi se moralo desiti da bi se Kosovo uvjerilo da je normalizacija stvarna, ocjenjuje Server i dodaje da se čak i sa tih pet priznanja, ovaj sporazum ne bi približio njemačko-njemačkom Osnovnom ugovoru po kojem je navodno napravljen i koji je podrazumijevao da i Savezna Republika Njemačka i Demokratska Republika Nemačka postanu članice Ujedinjenih nacija.

Ovdje takve mogućnosti nema, jer bi Rusija zahtjevala neprihvatljivu cijenu, ukazuje Server.

On navodi da su potrebni napori na tom planu jer svi treba da budu uvjereni da je došlo vrijeme da odustanu od protivljenja evropskoj perspektivi za Kosovo i da će Vašington i prijestonice EU, a ne samo Lajčak, morati da se angažuju.

Oni će takođe morati da izvrše pritisak i na Beograd i na Prištinu da naprave neophodne kompromise. Pritisak na Kosovo je odavno očigledan. Relativno je lako izvršiti pritisak na zemlju koja nema drugu opciju osim da se udruži sa NATO i EU. Pritisak na Srbiju je daleko manji, piše Server navodeći da je Vučić odigrao uspješnu igru, balansirajući između Rusije i Kine s jedne i EU i SAD s druge strane, ali da je ta igra sada možda gotova.

Evropljani su Srbiji postavili težak ultimatum čiji je konkretan sadržaj neizvestan, ali lako zamisliv – s pretnjama od obustavljanja pregovora sa EU, ukidanja fondova podrške EU (koje Srbija dobija kao kandidat), ponovnog uvođenja viza, obeshrabrenja investitora iz EU, do eventualnih dodatnih finansijskih sankcija (recimo, nedostupnost kratkoročnim komercijalnim kreditima) zabrane dugoročnog kreditiranja od strane evropskih banaka, EBRD-a i eventualno Svjetske banke i MMF-a, i za kraj elemenata pravog embarga i možda zaplijene imovine.

Podsjećajući na obraćanje predsjednika Srbije Aleksandra Vučića u ponedeljak o francusko-njemačkom planu za Kosovo i posljedicama njegovog neprihvatanja, Server ocjenjuje da nešto počinje da se pomjera i da je Vučićevo obraćanje prvi jasan korak u pripremi terena za sporazum sa Kosovom.

Međutim, još nije jasno da li će pritisak biti dovoljan. Moraćemo da sačekamo i vidimo, zaključuje autor.

Najnovije

Najčitanije

Povezano

Komentari

Subscribe
Notify of

0 Komentara
Inline Feedbacks
Pregedaj sve