Utorak, 31 Januara, 2023
Rubrika:

Raste napetost u odnosima SAD i EU: Trgovinski rat ili dogovor?

EU prebacuje Bijeloj kući protekcionizam i boji se da su evropske firme zakinute

SAD uvode masne subvencije za ekološki prihvatljive tehnologije i to protiv EU. Hoće i da se još više distanciraju od Kine, i to traže i od EU. Te razllike između partnera – nisu izglađene na razgovorima ove sedmice.

Zastave Evropske unije i Sjedinjenih Država vijorile su u kampusu Univerziteta Merilend nadomak Vašingtona. Tu se ove sedmice odvijao sastanak komesara i ministara EU i SAD u Savjetu za trgovinu i tehnologije (TTC). Taj Savjet, formiran prošle godine, trebalo bi da koordinira zajedničke projekte u oblasti trgovine, ekonomije i tehnologije.

No, nije sve išlo glatko. Susret je protekao u sjenci novog paketa zakona za suzbijanje inflacije koji je donijela administracija američkog predsjednika Džoa Bajdena.

Taj paket predviđa oko 400 milijardi dolara za energetsku bezbjednost i zaštitu klime, velike subvencije za električne automobile, baterije i obnovljive izvore energije. Spor nastaje oko toga što novac može da se povuče samo za proizvode koji se prave na teritoriji Sjeverne Amerike. EU prebacuje Bijeloj kući protekcionizam i boji se da su evropske firme zakinute, prenosi Dojče vele.

„Zahtijevamo da nam se ne nameću diskriminišući uslovi, i da evropska preduzeća i evropski izvoz u SAD budu tretirani jednako kao američka preduzeća i američki izvoz u Evropi“, rekao je za DW Valdis Dombrovskis, komesar EU za privredu.

Još oštriji je bio francuski predsjednik Emanuel Makron koji je američki zakon nazvao „ubicom radnih mjesta“ u Evropi. Recimo, kupci električnih automobila dobijaće do 7.500 dolara poreskih olakšica – ali samo ako su automobili sastavljeni u Sjevernoj Americi, i ako odatle potiče veći dio baterije.

„Još nije jasno da li je cilj nove američke politike da privuče više evropske industrije u Sjedinjene Države“, ocjenjuje za DW Emili Benson iz vašingtonske organizacije Centar za međunarodne i strateške studije.

Da li između SAD i EU prijeti trgovinski rat? „Pretjerano je govoriti o trgovinskom ratu“, kaže Tajson Barker, koji u Njemačkom društvu za spoljnu politiku vodi odjeljenje za tehnologiju. Treba, kaže, sačekati kako će tačno od januara SAD tumačiti nove zakone.

„Postoji izvestan prostor u formulisanju zakona koji omogućava Bijeloj kući da sredstva učine bolje dostupnim za partnere u Evropi, Japanu i Južnoj Koreji“, navodi Barker za DW.

Promjene je nagovijestio i predsjednik Bajden. Poznavaoci prilika spekulišu da bi Bijela kuća mogla podzakonskim aktom da u primjenu zakona uvrsti i recimo automobile proizvedene u Evropi. Tako Bajden ne bi opet morao da iznosi zakon u Kongres, što bi za njegovu administraciju bilo neprijatno iskustvo.

Nije trgovinski rat, ali…

Američki Zakon o suzbijanju inflacije (IRA) hvaljen je kao najvažniji doprinos zaštiti klime u istoriji SAD. Poslije sastanka na Univerzitetu Merilend, evropski komesar Dombrovskis je rekao da je „nešto optimističniji“, ali da ima još „mnogo posla“.

I komesarka EU za zaštitu konkurencije Margaret Vestager rekla je da nema govora o „trgovinskom ratu“, te da trenutno postoji samo jedan rat – onaj u Ukrajini. „Trebalo bi da tražimo rješenja, to je mnogo brže od konflikta“, rekla je ona o sporu sa SAD.

„Veoma je visok rizik od diskriminacije evropskih firmi“, dodala je Vestager u razgovoru za DW. „I mi u Evropi dajemo mnogo subvencija, ali ne diskriminišemo.“

Inače, Savjet za trgovinu i tehnologije bavio se i uskim grlima u dopremanju poluprovodnika, važnih materijala za visoku tehnologiju na čijem tržištu dominira Kina. Traga se i za rješenjima za bolju zaštitu podvodnih kablova koji omogućavaju internet-veze.

Savjet TTC „protiv“ Kine

Iako se to ne govori otvoreno, ovaj Savjet je zapravo skovan zbog konkurencije sa Kinom na tehnološkom polju. Međutim, po pitanju Kine, partneri se ne slažu u potpunosti.

SAD, na primjer, zahtijevaju da EU podrži „pooštrene kontrole“, odnosno ograničenje uvoza kineskih čipova. To bi pogodilo, između ostalih, holandsku kompaniju ASML, ali i neke njemačke kompanije.

Dok SAD Kinu prije svega vide kao prijetnju, EU ne dijeli nužno isto mišljenje, rekao je Barker. „Evropska komisija ne može na silu da predstavlja 27 država članica po pitanju Kine jer tu ne postoji jednoglasnost“, rekao je Barker.

Ima li ova saradnja budućnost?

„Ali već vidimo da TTC postaje žrtva ovog starog problema, komplikovanih transatlantskih trgovinskih odnosa u posljednjih nekoliko decenija. Dakle, ovo je kritičan trenutak, da se vidi da li TTC zaista služi svojoj svrsi.“

Izvornova.rs

Najnovije

Najčitanije

Povezano

Komentari

0 Komentara
Inline Feedbacks
Pregedaj sve