DW: Protesti protiv korumpiranog premijera

Za Jižija Pehea, dekana Njujorškog univerziteta iz Praga, postoje tri razloga koji su naljutili njegove sunarodnike i koji su zbog toga u nedjelju izašli da demonstriraju protiv Babiša: prvi je sukob interesa kad je riječ o subvencijama EU, drugi je krivično gonjenje i treći njegova komunistička prošlost što uključuje i saradnju s bivšom čehoslovačkom državnom policijom StB

U Pragu je protiv premijera Andreja Babiša demonstriralo 250.000 ljudi. Bili su to najveći protesti građana od 1989. godine. Demonstranti ga optužuju za manipulacije s milionskim subvencijama Evropske unije.

Andrej Babiš, premijer Češke/Getty Images/D. Kitwood

On je izuzetno bogat preduzetnik, drugi je po bogatstvu u Češkoj. Od 2017. je premijer Češke. Kada se taj multimilijarder prije dvije godine umiješao u češku politiku, u predizbornoj kampanji je obećao da će se oštro suprostaviti korupciji i tradicionalnim političkim elitama.

„Međutim, ispostavilo se da on lično ima daleko više problema nego tradicionalni političari koje kritikuje“, kaže za DW Ladislav Cabada, politikolog sa Metropoliten univerziteta u Pragu. „Takvo licemjerje je glavni razlog zašto je protiv njega demonstriralo toliko mnogo ljudi“, kaže Cabada.

Za Jižija Pehea, dekana Njujorškog univerziteta iz Praga, postoje tri razloga koji su naljutili njegove sunarodnike i koji su zbog toga u nedjelju 23.6. izašli da demonstriraju protiv Babiša: prvi je sukob interesa kad je riječ o subvencijama EU, drugi je krivično gonjenje i treći njegova komunistička prošlost što uključuje i saradnju s bivšom čehoslovačkom državnom policijom StB.

„Agent Bureš“

Babiš se u velikom broju dokumenata bivše tajne policije navodi kao „Agent Bureš“ sa registarskim brojem 25085. Prema do sada objavljenim dokumentima, on je od novembra 1982. do 1985. godine bio „neformalni agent“ tadašnje čehoslovačke tajne policije. Premijer kategorički negira takve navode i pokušao je da pred sudom u Slovačkoj odbaci optužbe za kolaboraciju. Međutim, njegovu žalbu Ustavni sud je odbacio, a Evropski sud za ljudska prava je u decembru prošle godine tu odluku potvrdio.

Njegovim vjernim pristalicama to ne smeta. „Njima je manje-više svejedno“, kaže Petr Honzejk, novinar češkog ekonomskog lista „Hospodarske novini“. Mnogi smatraju da je to bilo davno i da su tada svi morali da prave kompromise, a oni birači koji i dalje glasaju za Komunističku partiju, nemaju nikakvih problema sa bivšom tajnom policijom.

Prije nego što je uplovio u političke vode, Babiš je biošef velike kompanije „Agrofert“. Taj koncern je 2017. godine zapošljavao gotovo 33.000 radnika u 250 firmi. Firma je godišnje zarađivala 160 milijardi kruna (više od šest milijardi eura). Babiš je inače drugi najbogatiji čovjek u Češkoj, američki magazin „Forbs“ njegovo bogatstvo procjenjuje na tri milijarde evra. Godine 2013. kupio je medijsku grupu „Mafra“, izdavača visokotiražnih listova „Lidove novini“ i „MF DNES“. U to vrijeme dobio je i nadimak „Babiskoni“, po uzoru na italijanskog mogula i premijera Silvia Berluskonija.

Babiš formalno više nije šef „Agroferta“, ali u vrijeme kada je to bio nastala je politička afera koja ga i danas opterećuje. „Agrofert“ je 2006. godine kupio propalu firmu „Inoba“. Danas se na tom mjestu nalazi rekreativni i konferencijski centar pod nazivom „Čapi hnizdo“ (Čapljino gnijezdo) čiju je izgradnju finansirala EU kao podršku malim i srednjim preduzećima. Zbog navodnih malverzacija prilikom izgradnje centra, policija od 2017. godine vodi istragu protiv Babiša. On ocjenjuje da je istraga „politički motivisana“ i optužbe naziva lažima.

Eksluzivna lokacija, eksluzivno arhitektonsko rješenje: „Čapi hnizdo“ (Čapljino gnijezdo) čiju je izgradnju finansirala EU

Gdje su evropske pare?

Iako je Babiš još 2014. godine bio zamjenik premijera i ministar finansija, a samim time odgovoran i za raspodjelu evropskih subvencija, ostavku na mjestu predsjednika Upravnog odbora koncerna podnio je tek u februaru 2017. godine kada ga je na to prisilio zakon. Danas je na čelu vlade koja odlučuje od dodjeli subvencija koje, pored ostalog, odlaze i u preduzeća koja posluju u okviru njegovog bivšeg koncerna. „Da je to čista češka stvar, vjerovatno bi mogla da se prikrije“, kaže Jižija Pehea: „Međutim, to nije samo stvar Češke, tako da je Evropska komisija naredila da se sprovede istraga o tome gdje su zaista otišla sredstva iz Brisela.“

Predizvještaj iz Brisela objavljen je početkom juna. Prema navodima nekoliko medija, Andrej Babiš i dalje ima veliki uticaj na „Agrofert“. Ako konačni izvještaj potvrdi te navode, „Agrofert“ ili država Češka, moraće da vrate veliki dio evropskog novca koji je otišao u koncern.

Komentari

avatar