Ponedjeljak, 28 Novembra, 2022
Rubrika:

Američki stručnjaci: Otvoreni Balkan opasna inicijativa – izražena ekonomska neuravnoteženost, najviše koristi ide Srbiji

Govoreći o regionu i inicijativi Otvoreni Balkan, Edvard Džozef, predavač vašingtonskog univerziteta Džons Hopkins, između ostalog, kaže da je ta incijativa opasna jer ''smanjivanjem ekonomskih barijera povećavate političke rizike – jer su ekonomije o kojima govorimo nejednako razvijene''.

“Čekaonica bez rezultata”, tako aktuelni pristupni proces Zapadnog Balkana Evropskoj uniji ocjenjuje Pol Mekarti predstavnik američkog nevladinog Međunarodnog republikanskog instituta (IRI), sumirajući epilog i poruke sa skoro održanog samita lidera EU u Briselu – koji je dijelom bio posvećen integracijama zapadnobalkanske šestorke.

Govoreći o regionu i inicijativi Otvoreni Balkan, Edvard Džozef, predavač vašingtonskog univerziteta Džons Hopkins, između ostalog, kaže da je ta incijativa opasna jer “smanjivanjem ekonomskih barijera povećavate političke rizike – jer su ekonomije o kojima govorimo nejednako razvijene”.

“Ne bih rekao da je EU napustila to područje, ali je definitivno zaokupljena ruskom agresijom na Ukrajinu – pokušavajući da odredi kakve bi sve posljedice mogla imati na nju. Tu posebno mislim na moguće ekonomske posljedice i načine na koje će se Unija nositi sa njima. To je sada u prvom planu – što je uticalo na to da Zapadni Balkan, na neki način, ispadne iz prvog plana – i ne smatram da će u ovom trenutku Brisel nuditi bilo kakva rješenja u vezi sa tim područjem”, podvlači u razgovoru za Glas Amerike direktor u IRI-ju zadužen za Evropu.

Djeluje da su disonantni tonovi trenutna karakteristika aktuelnih relacija između Evropske unije i Zapadnog Balkana, koji se sa promjenjivim učinkom i to ne uvijek sopstvenom krivicom – kreće na putu evroatlantskih integracija.

Pol Mekarti, foto Glas Amerike

Uz nužne temeljne reformske prepreke, nerijetko su im put blokirale same članice Unije, sa čim najgora iskustva ima Sjeverna Makedonija, ali i Albanija – zemlje kojima još nije odobren datum početka pristupnih pregovora.

Uz njih, sa glavnog kolosjeka skrajnute su i Bosna i Hercegovina, Crna Gora i Srbija, uprkos decidnim tvrdnjama, kako Sjedinjenih Država tako i Evropske komisije, o značaju integrisanja tog područja – nedavno iznijetim za Glas Amerike.

Pol Mekarti upozorava da bi trenutni zastoj mogao imati posljedice u okolnostima višemjesečne vojne kampanje koju Rusija vodi protiv jednog od svojih najbližih susjeda – Ukrajine.

“U najgorem slučaju, što se nadam da se neće desiti, to bi moglo dovesti do destabilizacije balkanskih zemalja koje djeluje da su prepuštene same sebi u rješavanju starih problema – poput spora Srbije i Kosova. Međutim, prema optimističnijem scenariju trenutne okolnosti mogle bi ih navesti da samostalno riješe sporove. Otvore granice, osnaže ekonomsku saradnju, razmjenu u oblasti kulture – ostavljam mogućnost da iz svega toga ipak proistekne nešto dobro”, navodi taj stručnjak.

Aktuelnim odnosom prema Balkanu Evropska unija najveću uslugu čini ruskom predsjedniku Vladimiru Putinu, nedvosmislen je stav Edvarda Džozefa, predavača Škole za napredne međunarodne studije vašingtonskog univerziteta Džons Hopkins.

„U Beogradu Aleksandar Vučić, jedan od glavnih Putinovih saveznika i zvaničnik evropske države koja Rusiji ne uvodi sankcije, ima argument da kaže – zašto bih radio bilo šta kada Evropska unija ne ispunjava svoje obaveze. Takođe, osnažuju se veoma problematične političke snage u Sjevernoj Makedoniji povezane sa Rusijom koje gaje populističke i zavjereničke teorije. Takođe, u Bosni i Hercegovini ostavljate široko polje za sukobe nacionalista poput Milorada Dodika, Dragana Čovića i Bakira Izetbegovića uoči novembarskih izbora u okolnostima ruskog i kineskog veta na mandat vojnoj misiji Evropske unije“, ističe Džozef.

Edvard Dzozef, foto VOA

Srbija je i dalje jedina evropska zemlja, uz Bjelorusiju, koja Rusiji nije uvela sankcije zbog rata koji je povela u Ukrajini – ali u javnom diskursu njeni državni zvaničnici nisu podržavali rusku agresiju.

Sa druge strane – činjenica je da je u Ujedinjenim nacijama podržala rezolucije koje osuđuju rusku vojnu kampanju.

„Srbija će, da tako kažem, nastaviti da sjedi na dvije stolice. I Zapad neće moći da uradi mnogo povodom toga – djeluje da će se to nastaviti. Aleksandar Vučić je jasno stavio do znanja da želi nastavak integrisanja u EU, ali istovremeno i očuva odnos sa Rusijom – pogotovo kada se radi o energetici i ne samo u vezi sa tim. Zato je pred vratima evropskog kluba potrebno formulisati uslove koji bi Srbiju okrenuli ka pravom smjeru. Ne vjerujem da je moguće uspostaviti odnos – sve ili ništa, ali za očekivati je više proevropskih poteza Srbije koja će istovremeno održavati veze sa Rusijom“, smatra Mekarti.

Za tako definisani višegodišnji spoljnopolitički pristup Srbije, Edvard Džozef kaže da više niko ne bi trebalo da ima razumijevanja, a pogotovo ne Oliver Varhelji – komesar za susjedsku politiku i proširenje Evropske unije, koji se upravo o tome nedavno izjašnjavao.

„Srbija raspolaže i traći ono što njeni susjedi Sjeverna Makedonija i Albanija očajnički žele. Ironija je u tome što je Srbija kandidatkinja za članstvo u Evropskoj uniji – koja nije otvorila sva pregovaračka poglavlja poput Crne Gore. Ne sputavaju je u tome Bugarska ili Francuska sa predlozima koji se mogu tumačiti na različite načine. Srbija samu sebe blokira i Oliver Varhelji bi toga trebalo da bude svjestan. Nema nikakvih razloga za razumijevanje pozicije Srbije u odnosu sa Rusijom, niti njenog ustezanja da uvede sankcije Rusiji“, podvlači Džozef.

Uz to što djeluje da je talac sopstvene spoljnopolitičke neodlučnosti, među razlozima sporijeg napretka u integracijama u kojima je otvorila polovinu pregovaračkih poglavlja, je i sporost u primjeni reformi u ključnim oblastima – borbi protiv organizovanog kriminala, pravosuđu, ljudskim pravima i medijskim slobodama.

Reforme i region

U ostvarenju reformskih ciljeva zemljama Zapadnog Balkana su na raspolaganju i regionalne inicijative – koje nerijetko predvode uticajne evropske zemlje. Bilo ih je nekoliko aktuelnih – a među njima je možda i najzvučnija bila Berlinski proces.

Posljednjih mjeseci, u regionalnim okvirima, najčešće se pominje „Otvoreni Balkan“ – čiji su, za sada, inicijatori i članovi, Albanija, Sjeverna Makedonija i Srbija. Kako se može čuti – ideja vodilja joj je ekonomsko povezivanje regiona, odnosno zemalja Zapadnog Balkana.

Za nju, do sada, dovoljan stepen razumijevanja nisu pokazale Bosna i Hercegovina, Kosovo i donekle Crna Gora.

“Potrebno je da bude mnogo jasnije određeno šta je zapravo ‘Otvoreni Balkan’. O tome čak ne postoje ni štampani materijali. Za sada se tu radi o, ne uvijek transparentnim, susretima lidera regiona. Mislim da bi trebalo mnogo jasnije da prezentuju šta nastoje da postignu. To se posebno odnosi na Beograd. Ono što Kosovo i Bosnu navodi da zaziru je to što inicijativu vide kao nešto u čemu Beograd prednjači. Kao način da Aleksandar Vučić poveća uticaj i kontrolu na Zapadnom Balkanu. Takav stav je do skoro važio i za Crnu Goru, ali djeluje da se taj stav promijenio imajući u vidu da uživa veću podršku premijera Dritana Abazovića“, ukazuje stručnjak Međunarodonog republikanskog institituta – dodajući da je, opšte uzevši, dobrodošao svaki vid saradnje Zapadnog Balkana.

Političko-poslovna zona tri zapadnobalkanske zemlje, pod nazivom “Otvoreni Balkan” uspostavljena je jula 2021. i dio međunarodne zajednice predvođen Sjedinjenim Državama i Evropskom unijom je smatra dobrodošlom, sve dok je kompatibilna sa principima Unije i obuhvata sve aktere na Zapadnom Balkanu.

To, međutim, za sada nije slučaj usled oklijevanja tri države da joj se pridruže.

“Inicijativa je opasna iz veoma jednostavnog razloga. Smanjivanjem ekonomskih barijera povećavate političke rizike – jer su ekonomije o kojima govorimo nejednako razvijene. Ekonomija Srbije je za oko četrnaest puta veća od crnogorske. Dvostruko je jača od objedinjene albanske i sjevernomakedonske privrede. Dakle, veoma je izražena ekonomska neuravnoteženost. To znači da, kada uklonite barijere, najviše koristi ide najvećoj državi – a to je Srbija. A ekonomska moć u rukama autoritarnog režima preduslov je opasnosti”, kaže Edvard Džozef.

Unazad nekoliko godina, izvještaji Evropske komisije i renomiranih međunarodnih organizacija usredsređenih na stanje ljudskih prava, sloboda i stanja u medijima – Srbiju označavaju kao državu u kojoj se bilježi stalno nazadovanje u tim oblastima.

Prvi impuls nekoj vrsti iskoraka u pogledu regionalnih evrointegracija Balkana moglo bi biti približavanje kompromisu Bugarske i Sjeverne Makedonije – što bi na kraju doprinijelo određivanju datuma početka pregovora saFoto dvije kandidatske države za članstvo u Evropskoj uniji.

Najnovije

Jak zemljotres pogodio Zenicu

Zemljotres jačine 4,6 stepen po Rihteru registrovan je jutros u 08:49 sati blizu Zenice. Građani javljaju da je potres bio jak i da je trajao...

Pobjede Milenijuma i SC Derbija, u utorak i srijedu preostala tri meča 6. kola

Košarkaši Milenijuma Kodio pobijedili su u šestom kolu I A MCKL. Milenijum je slavio u Herceg Novom protiv Primorja 1945 80:69. Sjajan meč odigrao je Luka...

HRA: Izbor sudija Ustavnog suda dokaz legitimiteta države

Akcija za ljudska prava (HRA) poziva poslanice i poslanike da bez odlaganja izaberu sudije Ustavnog suda, poručuju iz te NVO. Crna Gora, kako su naveli,...

Na zahtjev Mandića i Kneževića odloženo suđenje za pokušaj državnog udara

Suđenje za pokušaj terorizma na dan parlamentarnih izbora 2016. godine danas je u podgoričkom Višem sudu odloženo za 29. novembar zbog današnjih parlamentarnih obaveza...

Stojanović: Nema bojazni da će Alimentacioni fond zaživjeti na pravi način

Državni sekretar Ministarstva rada i socijalnog staranja Darko Stojanović kazao je da će taj Vladin resor uraditi sve da se otklone prepreke i nedoumice...

Najčitanije

Povezano

Bogdanović: Skidanje pa vraćanje analize o OB pokazatelj na šta je spremna ova Vlada

Skidanje, pa vraćanje analize Ministarstva evropskih poslova o manama i benefitima pristupanja Otvorenom Balkanu sa sajta, samo nas dodatno uvjerava na šta je spremna...

Zbog tehničke greške došlo do brisanja Analize o Otvorenom Balkanu

Povodom informacije koja se pojavila u medijima da je “po instrukciji iz Vlade sa portala uklonjen dokument – Analiza o prednostima i manama učešća...

Vujović: Potvrđeno da Otvoreni Balkan više šteti nego što koristi evropskom putu Crne Gore

Analiza Ministarstva evropskih poslova o Otvorenom Balkanu do kraja potvrđuje da ova Inicijativa mnogo više šteti nego što koristi evropskom putu Crne Gore, te...

Analiza resora Marović: Crna Gora ne bi trebalo da pristupi Otvorenom Balkanu

Crna Gora ne bi trebalo da donosi odluku o priključenju Otvorenom Balkanu. To se ističe u analizi o prednostima i manama učešća Crne Gore...

Komentari

2 Komentara
Najstariji
Najnoviji Najpopularniji
Inline Feedbacks
Pregedaj sve
Ha20
03.07.2022-17:31 17:31

Nas mali iskompleksirani Efendija Dritko misli nesto sasvim drugo ali se tome ne treba niko cuditi jer kada su u pitanju 21 milioce Evrica onda bi trebalo biti svima jasno sto se Dritanka toliko zarko drzi pod Vuckovim repom.

gagi
03.07.2022-19:24 19:24
Reply to  Ha20

Pod Vuckovim repom,receno po domaci podrepnik balonje Vucica terijer iz Ulcinja,a bit je “lijep kad poraste”metar i zilet.