Srijeda, 19 Januara, 2022
Rubrika:

NYT: Holanđani su bili srećni što imaju gas, a on im polako uništava zemlju

Groningen su 1959. otkrili Exxon Mobil i Royal Dutch Shell koji i danas operišu u ovoj oblasti. Od šezdesetih godina, ovaj gas je bio relativno čisto gorivo domaće proizvodnje u Holandiji i sjeverozapadu Evrope. Pomogao je da se zemlja ratosilja uglja, a prihodi od prodaje gasa donijeli su stotine milijardi eura u nacionalni budžet, omogućivši rast velikodušne države blagostanja

Ako vozite kroz polja holandskih ravnica, ponegdje ćete naići na čudnovate gomile srebrnastih cijevi i cisterni. One su jedini vidljivi znak da se ispod ovog sjeveroistočnog ćoška Holandije nalaze najveća polja prirodnog gasa na svijetu.

foto (Julia Gunther for The New York Times)

Osim ako ne zastanete pored neke od obližnjih vikendica urušenih u zemljotresima koji nastaju tokom izvlačenja gasa. U svom lijepo uređenom domu u selu Apingedam, Nikol van Ejkern pokazala je na spoljne zidove i popucale plafone. Teške grede podupiru njenu kuću, iznutra i spolja, a rušenje je već dogovoreno.

“Za deset godina se od dobre kuće pretvorila u ruinu”, kaže Nikol.

Zemljotresi razaraju ovo područje od 900 kvadratnih kilometara gdje su nekada kuće i njive energijom snabdijevale vjetrenjače. Većina od 585.000 stanovnika ove oblasti koji su uživali u vjekovima starim pejzažima, sada gorko žali zbog bogatstva pod nogama.

Groningen su 1959. otkrili Exxon Mobil i Royal Dutch Shell koji i danas operišu u ovoj oblasti. Od šezdesetih godina, ovaj gas je bio relativno čisto gorivo domaće proizvodnje u Holandiji i sjeverozapadu Evrope. Pomogao je da se zemlja ratosilja uglja, a prihodi od prodaje gasa donijeli su stotine milijardi eura u nacionalni budžet, omogućivši rast velikodušne države blagostanja.

Decenije izvlačenja, međutim, dovele su do smanjenja pritiska u stijenama ispod površine koje se sada kontrahuju. Od sredine osamdesetih zabilježeno je više od hiljadu potresa. Hiljade kuća i građevina je oštećeno, uključujući i niz srednjovjekovnih crkava u ovoj oblasti. Iako je većina potresa bila manje jačine, stotinak zemljotresa dostiglo je jačinu dva stepena Rihterove skale i više.

Mještani se zemljotresa prisjećaju po imenima zajednica koje su najteže pogođene – naročito sela Huizinge 2012. koje je pogodio potres jačine 3,6 stepeni po Rihteru kada je javnost počela da negativno posmatra industriju gasa.

Svaki zemljotres je drugačiji, kaže Anke Karter, službenica iz sela Zandt. Namještaj se ponekad “trese i pomera”. Nekada odjekuje kao da puca grom. Njena kuća sa početka 20. vijeka prožeta je pukotinama, a zidovima potporu pružaju drvene grede.

Holandska vlada je prinuđena da uspori proizvodnju gasa, iako će posljedice po ekonomiju zemlje biti veoma ozbiljne. Da bi se stabilizovala seizmička aktivnost, od 2013. proizvodnja je smanjena za dvije trećine, a vlada je u septembru saopštila da radi na tome da se proizvodnja potpuno obustavi do sredine 2022.

“Ovo je kraj jednog doba”, kaže Tim Boersma sa Univerziteta Kolumbija u Njujorku. “Proizvodnja gasa je decenijama bila veoma važan faktor u holandskoj ekonomiji.”

Zahtjevi za obnovu oštećenih kuća već su podnijeti. Holandska vlada je 2018. godine odgovorila na kritike javnosti preuzevši glavnu riječ u proizvodnji od kompanija Shell i Exxon Mobil. Njihov udruženi projekat NAM odgovoran je za sve troškove povezane sa eksploatacijom ovog polja. NAM je sve do 2018. bio odgovoran za troškove popravke. Vlada je i to preuzela na sebe.

Prema podacima iz Shella, NAM je od 2012. kroz troškove nadoknade štete nastale u zemljotresima isplatio 2,7 milijardi eura.

Gas koji se i dalje nalazi u Groningenu – a koji bi prema procjenama bio dovoljan da 17 godina snabdijeva Holandiju – ne može se dalje koristiti, a kompanijama Shell i Exxon Mobil gubici u iznosu od oko 70 milijardi dolara neće biti nadoknađeni.

Vlasti sada polažu nade u hidrogen, čisto gorivo koje se koristi u proizvodnji električne energije, i projekte za proizvodnju solarne energije i energije vjetra.

Trenutna posljedica zatvaranja Groningena biće povećani uvoz iz Rusije.

Obustava proizvodnje izgleda utiče na ublažavanje potresa, ali opasnost i dalje postoji. Laslo Evers, seizmolog, kaže da očekuje redukovanje sezmičke aktivnosti, ali da to ne znači potpuni izostanak potresa poput onog u maju jačine 3,4 stepena Rihterove skale.

“To niko ne može da zna”, rekao je Evers na pitanje dokad će zemljotresi trajati.

U Lopersumu koji se smatra centrom zone zemljotresa, čitavi nizovi kuća morali su da budu srušeni, a one ponovo izgrađene. U Apingedamu, zajednici sa oko 230 apartmana za iznajmljivanje, već se ruši i radi na izgradnji novog stambenog prostora. Mještanka Monik Anars (44) kaže da se neke njene komšije nadaju boljim kućama i stanovima, ali da su drugi u stanju šoka.

“Životi su im poput zemljotresa sada, nestabilni i puni potresa”, kaže Monik.

Ova oblast postala je svojevrsna studija slučaja za ono što se dešava zajednicama kada jedna industrija pođe po zlu. Dvoje socijalnih psihologa, Ketrin Strobe i Tom Postmen sa Univerziteta u Groningenu, procjenjuju da hiljade ljudi pati od zdravstvenih problema izazvanih stresom pošto su prinuđeni da se sele, brinu o bezbjednosti i bore se sa holandskom birokratijom.

“Očekujemo da velika grupa ljudi iskusi niži kvalitet života i više troškove zdravstvene nege”, naveli su u istraživanju objavljenom 2018. godine.

Ljudi koji se na svakodnevnom nivou sreću sa vlasnicima kuća u ovoj oblasti, kažu da su posljedice osjetnije u domenu zdravlja i društvenih stresova od fizičke štete.

“Ne razaramo samo njihove kuće, već i živote”, kaže Džudit Boejink, projektna menadžerka za nacionalnu koordinaciju u Lopersumu.

Piše STENLI RID

Najnovije

I sjutra sunčano, do 13 stepeni

Pretežno sunčano. Na sjeveru, tokom prijepodneva, magla ili niska oblačnost. Vjetar slab do umjeren promjenljivog smjera, ujutru ponegdje pojačan sjeverni. Jutarnja temperatura vazduha od -15...

Premijer liga: Tuhel bi volio da ostane u Čelsiju

Tomas Tuhel bio volio da ostane u Čelsiju, mada nije siguran da će se to i desiti. Njegova ekipa u ovom momentu ima 13 bodova...

Tinder tiho radi na funkciji ”Swipe Party”

Tinder navodno radi na funkciji pod nazivom Swipe Party koja bi omogućila korisnicima da procijene potencijalne kandidate sa svojim prijateljima i porodicom. Prijatelji ne dozvoljavaju...

Ulcinj: Počelo snimanje filma Sirin reditelja Senada Šahmanovića

U Ulcinju je juče počelo snimanje dugometražnog igranog filma “Sirin” u režiji Senada Šahmanovića, a po scenariju Senada Šahmanovića i Klaudije Bottino. Producent filma je...

Mandić: Krivokapić i Abazović od zagrljaja stigli do teških optužbi, DF nikada neće izdati

Premijer Zdravko Krivokapić i vicepremijer Dritan Abazović su od velike ljubavi i grljenja stigli do razmjene niskih udaraca i teških optužbi, poručio je lider...

Najčitanije

Povezano

OVO PUTIN NIJE OČEKIVAO: Velika američka flota putuje ka Evropi

Cijena plina u Evropi premašila je 1.800 dolara za 1.000 kubika. Stručnjaci procjenjuju da cijene rastu jer ruski Gazprom nije rezervisao kapacitete za tranzit...

Raste cijena gasa, blizu 2.200 dolara

Cijena gasa na evropskom trgovanju zaključena je sinoć na novom rekordnom nivou svih vremena, približivši se cifri od 2.200 dolara za hiljadu kubnih metara. Kako...

Obustavljene isporuke ruskog gasa: Cijena u Evropi viša nego ikad

Cijene električne energije su se širom Evrope popele na alarmantne nivoe uslijed uspona troškova za kupovinu prirodnog gasa i obustavljanja njegovog fizičkog protoka ka...

Žugić: Banke kroz intenzivnu kreditnu aktivnost doprinijele oporavku ekonomije

Banke su kroz intenzivnu kreditnu aktivnost doprinijele oporavku ekonomije, kaazao je Guverner Centralne banke Crne Gore Radoje Žugić u toku susreta sa ambasadorima Belgije i...

Komentari

0 Komentara
Inline Feedbacks
Pregedaj sve