Nedjelja, 17 Oktobra, 2021
Rubrika:

Kako su prije 100 godina blud i razvrat vladali beogradskom elitom

Isprva su te stvari bile rezervisane za elitu, ugledne građane, ali i sumnjive goste Beograda. Ni ljekari nisu odoljeli magiji opijata.

Legendarni film Serđa Leonea “Bilo jednom u Americi” jedno je od najupečatljivijih remek djela sedme umjetnosti koje se bavi odrastanjem novih generacija u kriminalnom okruženju s početka dvadesetog vijeka i predstavlja umjetnički istorijat i sam nastanak gangstera u američkom društvu. U istom periodu, Srbija je tek izašla iz najvećeg ratnog sukoba u dotadašnjoj istoriji civilizacije, a njena mladež imala je pred sobom mnogostruke izazove, između ostalog i one manje poznate koji se mogu porediti sa tematikom pomenutog filma, te ovaj tekst komotno može da nosi naziv “Bilo jednom u Srbiji”.

Od okončanja teške borbe za konačno oslobođenje od 1914. do 1918. godine Beograd više nije bio omanja granična varoš u kojoj svako svakog zna, već je ubrzano postajao prava prijestonica. Ali, sa užurbanim gradskim životom poraslo je i nešto drugo: stepen bluda, kriminala, samoubistava.

Tradicija je deklarativno držala do moralnih vrijednosti, mada nijednom kraju nisu bili strani hajduci, razbojnici ili siledžije, a na sve je došlo i to da je Beograd sve više postajao otvoren grad u koji su stizali vozovi, brodovi, pa i avioni sa svih strana, uz to i “bijela emigracija” iz Rusije, brojni novinari, dopisnici, diplomate, pustolovi, mutni tipovi, ali i naše izbjeglice koje su rat provele u Parizu…

Tako je 1931. godine u Beogradu već živjelo 27.000 stranaca: dvije trećine su bili ruski emigranti.

“Bijeli” Rusi, izbjeglice od terora boljševićkih snaga koje su ih pobijedile u revoluciji u Rusiji, našli su svoj mir i utočište u Kraljevini SHS. Nažalost, jedan mali dio ove velike grupe se, u nemogućnosti da opstane u izbjeglištvu, prepustio brzoj zaradi kroz kriminal. Ipak, ogroman dio “bijelih” Rusa je do 1941. godine ključno doprinio razvoju nauke, arhitekture, prosvete, zdravstva u Beogradu i Srbiji, i zauvjek ostavio dubok trag, piše kaldrma.rs.

rusi
Foto: Preuzeto sa kaldrma.rs

Policija i zakonodavstvo morali su da se prilagode novim prijetnjama, da se reorganizuju i da posebno motre na sumnjive strance. Znatno prije no što je Beograd podijeljen na opštine, policija je podijelila reone – bilo je 14 “policijskih kvartova” širom grada.

Zanimljivo je i da je “lijek” bio tražen sa istog mjesta odakle je došla i “bolest” – beogradski policajci odlazili su na usavršavanje u Pariz, Beč, London i Berlin. A na “interpolovim” potjernicama u Beogradu našla su se razna opasna lica koja su mogla da kroče u naš grad.

Možda je neko ko je živio u čuburskoj udžerici ili – još dalje, na Dušanovcu, okružen tamnim, krivim zidovima, sa jednom ikonom na zidu, petoro djece i rukama crnim od posla, čitao pod svijetlom svijeće jučerašnje novine i naslov Marius Arači, najveći krijumčar opijuma u Evropi i Americi.

Čitao je o nečemu što je bilo tako daleko od njega… Salonska prostitucija, droga, tamni klubovi i bahanalije u njima, to je još bilo, ali samo naoko daleko od sirotinje koja je sve više dolazila u Beograd trbuhom za kruhom. Posrnuće svakoga od njih vrebalo je čim bi u pogrešno vrijeme kročili u loše društvo.

koka u bg
Foto: preuzeto sa kaldrma.rs

Upravo je to masovno doseljavanje Beograd učinilo velikim gradom, gdje ulični prolaznik postaje anoniman, sa svim svojim tajnama i porocima, grijesima i požudama. Negdje, u tajnim sobama Hotela Balkan, “klubovima” na Savamali, domu nekog ruskog emigranta ili pariskog kicoša, krilo se iskušenje. A gdje je droga, prostitucija i kocka – tu je i kriminal.

Nije bio potreban čitav vijek da ovaj porok prožme cijelo društvo – drogu je već početkom 1930tih u gradu mogao da uživa i neko ko živi u najdaljoj periferiji. Prljavi poslovi postajali su sve unosniji, a mafija sve veći problem.

Isprva su te “stvari” bile rezervisane za “elitu“, ugledne građane, ali i sumnjive goste Beograda. Ni ljekari nisu odoljeli “magiji” opijata.

Među ruskim izbjeglicama koje su našu kulturu toliko osnažili, bilo je nažalost i onih pojedinaca koji su sa sobom donijeli i poroke, a kojima nova klasa imućnijih građana nije mogla da odoli. Tek o “Parižanima” i da ne govorimo.

Blud je ključao ponajviše na Savamali, u okolini glavne željezničke stanice.

“Kritične” tačke bile su agencije koje su organizovale prekookeanska putovanja – oko njih su se skupljači neki čudni tipovi… A stranci i diplomate, potuno anonimni, zaštićeni, neki i daleko od svojih porodica, odavali su se porocima u “amerikanskim barovima“.

zora i ivka
Foto: preuzeto sa kaldrma.rs

Pojavio se fenomen koji nije bio prethodno mnogo prisutan u patrijarhalnom društvu – epidemija samoubistava. I to kroz “overdozu”.

Zapravo, usamljene individue okružene lažnim prijateljima išle su uvijek korak dalje – depresija, narkomanija, prostitucija, kocka, a na kraju, često i tragedija. Četiri puta više zabilježeno je samoubistava nakon Prvog svjetskog rata. Danas bi to bilo klasifikovano kao “posttraumatski stresni sindrom” ali u to vrijeme takva psihološka trauma još uvijek nije bila prepoznata.

Droga je polako prodirala među populacijom. I obični radnici viđani su na stranputici, a dileri su samo trljali ruke. Kriminal je “ubrzala” parna mašina. Svaki put kada bi čuveni voz “Orijent ekspres” pristao u Beograd, dolazili bi novi nepoznati ljudi, sumnjiva lica, punih torbi. Linija Pariz – Istanbul, raj za švercere i meka za dilere.

Radnici su padali u iskušenje na ulici, a elita u klubovima za zabavu. Osim već spomenutog Hotela Balkan i skrivenog podruma, u Dečanskoj ulici postojala je “jazbina pušača opijuma“.

Ova subkultura nije mnogo marila za polne razlike. Tu je vladala jednakost u poroku. Ono što bi jednom Srbinu s kraja 19. vijeka izgledalo kao Sodoma i Gomora, dešavalo se usred Beograda. U jednoj skrivenoj sobi za uživanje opijuma, u koju je policija upala tokom istrage, zatečeni su pripadnici oba pola, izmiješani i priljubljeni.

Opijum i morfijum, zajedno sa hašišom, bile su najćešće zastupljene droge.

Mora se reći da je i u to vrijeme posao krijumčarenja droge bio i te kako unosan. Zapravo, dešavale su se neke stvari koje se dešavaju i danas – transatlantska trgovina drogom. U te poslove bile su upletene i domaće fabrike, strani državljani, “veze” su radile sa cijelom Evropom, a, na kraju, i pojedini carinici potpali su pod kandže mafijaša i sa njima šurovali..

Zanimljivo je da se opijum proizvodio u Jugoslaviji u raznim improvizovanim laboratorijama. Opijum je stizao iz Makedonije, potom se prerađivao najčešće u Beogradu, a trgovinu su preuzimali stranci.

Pojavio se i heroin. Zanimljivo je da je skopska fabrika alkaloida legalno proizvodila i ovu supstancu, ali je zbog svojih psihoaktivnih svojstava ona dospjela i u ilegalne kanale.

“Višak” je postao droga, a 1938. godine vlasnik ove kompanije Sofronije Ognjanović uhapšen je u Beogradu, u svom stanu, sa plijenom od 10 kilograma heroina koje francuski kupac još nije preuzeo.

Beograd se našao na stranicama svjetske štampe, putnici i roba porijeklom iz Jugoslavije bili su predmet raznih međunarodnih istraga, pa i američkih federalnih službi, a problem sa opijumom dospio je do Društva naroda, preteče Ujedinjenih nacija.

Proges je imao svoju cijenu…

Najnovije

Sjutra malo do umjereno oblačno, do 22 stepena

U južnim i centralnim predjelima malo do umjereno oblačno uz duže sunčane periode. Na sjeveru, ujutu ili prijepodne magla ili povećana niska oblačnost, a...

Njukasl kreće po asa Juventusa

Nakon što su bogati Saudijci kupili Njukasl, engleski klub sprema se za ljetnji prelazni rok. Engleski mediji prenose da će čelnici ''svraka'' ponuditi 120 miliona...

Twitter donosi tab Spaces za iOS

Još u septembru, Twitter je objavio da radi na posebnom tab-u Spaces kako bi korisnicima olakšao pronalaženje relevantnih razgovora koje mogu slušati. Sada je...

Dodjela nagrada Zlatni Globus odložena za januar

Udruženje holivudskih stranih novinara, koje organizuje godišnju dodjelu nagrada Zlatni globus, saopštilo je da će danas u januaru ipak uručiti nagrade za televizijska i...

Novi ugovor: Salemakers na San Siru do 2026.

Aleksis Salemakers potpisao je novi ugovor sa Milanom, potvrđeno je iz kluba sa ''San Sira''. Belgijanac je stavio paraf na vjernost ''rosonerima'' do juna 2026....

Najčitanije

Povezano

U Beogradu počelo obilježavanja 60. godišnjice Pokreta nesvrstanih

Prva službena konferencija Pokreta nesvrstanih održana je u oktobru 1961. godine u Beogradu, najvećom zaslugom Josipa Broza Tita. Obraćanjima predsjednika Azerbejdžana Ilhama Alijeva i predsjednika Srbije Aleksandra Vučića, u...

Beograd: Obilježena godišnjica smrti gardista u Topčideru

ispred ulaza u vojni objekat Karaš u Topčideru u Beogradu obilježena je 17. godišnjica smrti gardista Dragana Jakovljevića i Dražena Milovanovića. Gardisti su, pod još...

Završen sastanak kod Lajčaka, ipak nema finalnog dogovora između Beograda i Prištine

Delegacija Beograda završila je razgovore sa specijalnim predstavnikom EU za dijalog Miroslavom Lajčakom, i napustila zgradu Evropske službe za spoljne poslove, bez izjava za...

Beograd: U centru osvanuli plakati Vučiću, vrati kamilu

Nepoznate osobe izlepile su u Ulici kralja Milana u centru Beograda, veći broj plakata na kojima piše "Vučiću, vrati kamilu". Prema onome što je video...

Komentari

0 Komentara
Inline Feedbacks
Pregedaj sve