Četvrtak, 29 Septembra, 2022
Rubrika:

Crnogorska tragedija od kraja 1918. godine i junačka borba Crnogoraca protiv sistema zla

''Da se osvete za 'drskost' crnogorskih patriota Srbijanci su preko svojih plaćenika popalili stotinama njihovih kuća, a porodice izbacili na ulicu, ne dozvolivši im da išta iz kuće iznesu. Zatvori su prepuni naših ljudi. Npr. na Cetinju je zatvoreno preko 200. osoba, a u Crmnici, na bašti oko 250. Ovako je i po ostalim krajevima''

Za aktuelno.me

Piše: Novak Adžić

Crnogorski emigrantski državotvorni, suverenistički krugovi često su preko svojih izaslanika od kraja 1918. i godinama potom (1919, 1920, 1921, 1922…) dobijali izvještaje o stanju u Crnoj Gori. Predsjednik Vlade i ministar spoljnih poslova Kraljevine Crne Gore u egzilu u Francuskoj Jovan Simonov Plamenac, preko komandanta crnogorskih trupa u Italija brigadira Andrije Raičevića, zahtijevao od Mihaila-Mila Plamenca, diplomiranog pravnika i sudije, a načelnika u Ministarstvu pravde Kraljevine Crne Gore u egzilu, da se vrati u Crnu Goru i napravi  izvještaj o situaciji u okupiranoj domovini. Mihailo-Milo Plamenac je povjereni zadatak obavio i nakon nekoliko mjeseci boravka u Crnoj Gori sačinio je detaljan i opširan izvještaj o stanju u Crnoj Gori, kojeg je nejskoj crnogorskoj Vladi poslao iz Gaete (Italija) 20. septembra 1920. godine.

U tome izvještaju Mihailo- Milo Plamenac, između ostalog, govori i o broju i položaju političkih zatvorenika u Crnoj Gori, protivnika nasilne aneksije Crne Gore izvršene od strane Srbije i o stradanju boraca za pravo, čast i slobodu Crne Gore, te o masovnim zločinima počinjenih prema stanovništvu od strane okupatora i njihovih trupa. U tom izvještaju Mihailo-Milo Plamenac navodi i ovo: „Da se osvete za „drskost“ Crnogorskih patriota Srbijanci su preko svojih plaćenika popalili stotinama njihovih kuća, a porodice izbacili na ulicu, ne dozvolivši im da išta iz kuće iznesu. Zatvori su prepuni naših ljudi. Npr. na Cetinju je zatvoreno preko 200. osoba, a u Crmnici, na bašti oko 250. Ovako je i po ostalim krajevima“ [1].

Spomenica Božićnog ustanka

Jovan S. Plamenac u ime Vlade Kraljevine Crne Gore 10. januara 1921. godine u noti upućenoj predsjedniku Vlade Republike Francuske i ministru Žoržu Legu piše „o strašnom teroru koji vlada u Crnoj Gori već dvije godine“, pa je, uz ostalo, naglasio i ovo: „Da bi ugušila narodni ustanak i da bi primorala stanovništvo da bez protesta podnosi nasilje čija je žrtva bio i da položi zakletvu na vjernost kralju Srbije, beogradska vlada je koristila sva sredstva. Zavela je u Crnoj Gori režim terora koji po strahotama prevazilazi sve zločine počinjene u ovom ratu i u svim prethodnim. Pod vidom odmazdi, srpska okupaciona vojska u Crnoj Gori je popalila više hiljada kuća i opljačkala isto toliko imanja. U toku dvije godine više od 4.000 Crnogoraca je bilo uhapšeno i zatvoreno zbog toga što su odbijali da odobre zločin počinjen prema njihovoj domovini. Nakon posljednjih izbora za jugoslovensku konstituantu (od 28. novembra 1920.) neki su bili pušteni bez presude pošto su, iako su bili nevini, držani u zatvoru dvije godine; drugi (većinom oficiri) čame još u zatvoru. Više hiljada Crnogoraca bili su lišeni svojih dobara i masakrirani; drugi, zlostavljani ili stavljeni van zakona, potražili su sklonište u crnogorskim šumama. Na stotine žene i djevojaka bilo je silovano i obeščašćeno.“[2].

Mnogobrojni Crnogorski oficiri, podoficiri i vojnici, koji su učestvovali u Božićnom ustanku 1919. godine i potom zelenaškom komitskom, odnosno, gerilskom pokretu (1919-1929) bili su deponenti zakletve položene Kralju Crne Gore Nikoli I Petroviću-Njegošu, Ustavu Crne Gore i njenim zakonima i njihova je pravna, vojnička i moralna obaveza bila da joj budu vjerni, što su oni i činili savjesno, odgovorno, čojski i patriotski. Oni su od ranije služili kao crnogorski državljani u crnogorskoj vojsci, a u vrijeme podizanja Božićnog ustanka, kao i docnije, bio je na snazi „Zakon o ustojstvu crnogorske vojske“, koji je objavljen je i proglašen, 29 aprila / 12. maja 1910. godine.

Vrhovni zapovjednik crnogorske vojske bio je knjaz/ kralj Nikola kao poglavar, neprikosnoveni ustavni i zakonski šef države. Kralju Nikoli, kao vrhovnom komandantu vojske i predstavniku Države i Otadžbine, svaki vojnik, pri stupanju u vojsku, polagao je vojničku zakletvu na vjernost. Njena sadržina propisana je bila i članom 211 pomenutog Zakona o ustrojstvu vojske iz 1910. godine. Ta vojnička zakletva je glasila: „Zaklinjem se svemogućim Bogom da ću biti vjeran mojemu Gospodaru Njegovom Kraljevskom visočanstvu Knjazu Nikoli I, da ću za nerazdvojnu korist i ugled Otadžbine i Njegovu savjesno vršiti povjerene mi dužnosti, da ću na tu cilj slušati sve moje starješine i da ću do potonje kapi krvi braniti naš mili i sveti barjak crnogorski. Tako mi Bog pomogao“.

Crnogorski suveren kralj Nikola I Petrović Njegoš je dekretom od 4/17. februara 1919. godine formirao novu crnogorsku Vladu u egzilu i imenovao njene članove. Kralj Nikola je tada za predsjednika Crnogorske Vlade, njenog ministra spoljnih poslova i ministra unutrašnjih poslova imenovao Jovana S. Plamenca, za ministra vojnog divizijara Milutina M. Vučinića, za ministra pravde dr Pera Đ. Šoća, a za ministra prosvjete i crkvenih poslova Pera Vučkovića, dok je za ministra finansija imenovao Mila M. Vujovića, a ministar poljoprivrede i građevina postao je Niko Hajduković. Oni su položili zakletvu pred Kraljem Nikolom u hotelu „Meris“ u Parizu, uz blagoslov dvorskog svještenika arhimandrita Leontija Ninkovića[3]. Nekoliko dana po imenovanju ove Vlade, podnio je ostavku ministar Niko Hajduković.

Program nove crnogorske kraljevske vlade objavio je 17. februara 1919. godine Journal Officel“. Prioriteti Vlade „odlučne akcije“, kako je nazivana Vlada Jovana S. Plamenca, bili su:

„1) Borba na život i smrt, za poštovanje suvereniteta Crne Gore. Njeno integralno restauriranje jeste prva posljedica toga.

2) Potpuno skidanje onog lažnog vela od laži i kleveta, kojim zvanična Srbija želi pokriti naše ogromne i nesebične žrtve u ovom ratu. Isto tako, doći do istine, te dokazati da je Crna Gora izdana od zvanične Srbije čak i u onom času kad je, nez ikakvih sulova, plemenito i uzvišeno, sebe prinijela na žrtvu zvanične Srbije.

 3) da se aboliraju nepravde prema Crnoj Gori što se tiče granica, teritorija i slično[4].

Među istaknutim crnogorskim herojima, borcima ZA PRAVO, ČAST I SLOBODU CRNE GORE, patriotima, oficirima, odanim Ustavu i Zakonima Crne Gore, kralju Nikoli i crnogorskim vladama, u domovini i egzilu, bio je i kapetan Boško Ćetković iz Ozrinića (istorijsko Čevo, dio koji obuhvata područje Nikšića). On je rođen 1869. godine u Ozrinićima, – a umro je prema nama dostupnim podacima 1952. godine.

Plemenski kapetan Boško Ćetković bio je ugledan čovjek,  učesnik mnogobrojnih ratova- balkanskih i prvog svjetskog rata,  a od početka 1919. godine bio je, kao i vazda prije toga rodoljub, iskonski, te ponosni crnogorski ustanik, suverenista, zelenaš. Jedan je od ustaničkih vođa u nikšićkom kraju, u vrijeme Božićnog ustanka crnogorskog naroda početkom januara 1919. godine i ponovnog Petrovdanskog ustanka jula 1919. godine, protiv nasilne aneksije Crne Gore i okupacije Crne Gore i njenog bespravnog utapanja u Kraljevinu SHS. Bio je istaknuti gerilski (komitski vođa) iz Ozrinića, koji je vojevao za Crnu Goru i njenu slobodu, u odbrani njenih najvažnijih vrijednosti protiv osvajača, ugnjetača i anektora i njihovih vojno-žandarmerijskih oružanih snaga. Više od godinu dana je proveo u šumi, boreći se za najuzvišenije vrijednosti Crne Gore i Crnogoraca, kao i brojni drugi crnogorski suverenisti i slobodari.

»Odbor Ustanika za slobodu i prava crnogorskog naroda« je 7. jula 1919. godine, koji je formiran na skupu u selu Broćanac (okolina grada Nikšića), a kojega su sačinjavali Milisav Nikolić, Živko  M. Nikčević, Antonije Bojović, Ivan P. Bulatović, Kosto Radović, Ilija J. Damjanović, Boško Ćetković, Rade M. Kršikapa, Vasko G. Marojević i Nikola Nikolić, donio je sljedeću Objavu:

»Odbor Ustanika za slobodu i prava naroda Crnogorskog dozvoljava slobodan prolaz svima transportima putem radi toga, kako bi se jasno znalo i vidjelo, da ti ljudi neće ništa činjeti protiv naroda sem protiv onih, koji su iskorišćavali narod i koji su protvnici istinskim narodnim željama«.

Jovan Plamenac

U izjavi Milisava Nikolića i Radojice M. Nikčevića, u službenoj pismenoj formi datoj u egzilu, u Rimu, 7. juna 1920. godine o velikosrpskim (srbijanskim) zločinima u Crnoj Gori navodi se da su tokom jula 1919. godine u Ozrinićima zapaljene i opljačkane brojne kuće među kojima i kuća kapetana Boška Ćetkovića, a familija da mu je tada bila terorisana. U Ozrinićima je 14. jula 1919. godine zapaljena od strane srpske (srbijanske) okupacione vojske i bjelaša, patriote crnogorskog zelenaša, ustanika, oficira, odnosno, kapetana Boška Ćetkovića.

Kapetan Boško Ćetković potpisnik je predstavke 42 ustaničkih vođa poslate  24. septembra 1919. godine, iz šume, crnogorskom konzulu u Rimu, Velimiru-Veljku Ramadanoviću, u kojoj se govori o borbama sa srpskom vojskom i o zločinima koje su srpske (srbijanske) trupe počinile u Crnoj Gori nad crnogorskim narodom, te u kojima se traži da srpska (srbijanska) vojska napusti Crnu Goru i protestvuje se zbog politike saveznika prema Crnoj Gori.

U borbi Za Pravo, Čast i Slobodu Crne Gore kapetan Boško Ćetković iz Ozrinića je ustanički, gerilski, komitski djelovao, sve dok sticajem objektivnih okolnosti nije bio realno prinuđen da se, silom prilika, preda onda premoćnim okupacionim vojnim snagama i gonećim odredima represivnog režima Kraljevine SHS, početkom februara 1920., nakon čega su ga dželati Crne Gore zatvorili, najprije u Nikšiću, a potom u podgoričku tamnicu »Jusovača«.

U izvještaju Komande Zetske divizijske oblasti KSHS i njenog komandanta generala Miloša M. Mihailovića (izvanjca, Srbijanca) od 3. februara 1920 godine, navodi se podatak da se Čevskom gonećem odredu predalo 6 komita, podgoričkom gonećem odredu 2 komita, Nikšićkom gonećem odredu 6, od kojih je jedan kapetan crnogorske vojske Boško Ćetković, dakle, ukupno 14 komita. Od februara 1920., do polovine 1921., kapetan Boško Ćetković iz Ozrinića je nepravedno i nepravno proveo u tamnici »Jusovača« u Podgorici zajedno sa brojnim drugim crnogorskim rodoljubima, prolazio je patnju i muku ali vazda vjeran na oltaru slobode i odbrane Crne Gore i Crnogoraca od velikosrpskih (srbijanskih) zavojevača i asimilatora.

Iz zatvora (bespravnog pritvora) političkog, iz tamnice »Jusovače« u Podgorici su 44 crnogorska politička zatvorenika 14. oktobra 1920. godine, uputili pismo u kome navode da se oni skoro dvije godine drže u pritvoru na bespravan način, te da prekidaju svaku saradnju sa sudom kojim im sudi, jer ga smatraju nezakonitim i nenadležnim, te u kome napadaju kao pravno ništavnu odluku tuzv. Podgoričke skupštine iz novembra 1919. godine i u kome ističu da su oni bili lojalni pravnom poretku suverene Crne Gore, koja je još mađunarodno prizanta država.

Iz podgoričke »Jusovače«, je primjenom akta o amnestiji, zajedno sa 20 crnogorskih oficira i drugih istaknutih ličnosti Crne Gore, kapetan Boško Ćetković pušten iz političkog zavora, kao ustanik i zelenaš, polovnom 1921. godine.

Ondašnji najveći branilac prava na opstanak i na nezavisnost Crne Gore u anglo-saksonskom svijetu profesor Aleksandar Divajn  (Alexander Devine) iz Vinčestera (Velika Britanija), u knjizi „OF THE MAP, the suppression of Montenegro, the tragedy of a small nation“, London, 1921., na strani VIII napisao je (prijevod sa engleskog): „Ime Crna Gora izbrisano je sa spiska evropskih nacija, a narod Crne Gore nasilno je anektiran Kraljevini Velikoj Srbiji“.

 

[1] Biblioteka Istorijskog instituta Crne Gore -Podgorica , fascikla 81, Dokumenti Jovana S. Plamenca, Milo Plamenac-Jovanu S. Plamencu, Gaeta, 20. IX 1919.

[2] Vidi o tome: „Uloga Francuske u nasilnoj aneksiji Crne Gore”, Rim, 1921, drugo izdanje, Bar, 2000, str. 23., priredio i pogovor napisao prof. dr Šerbo Rastoder.

[3] Vidjeti o tome i: „Glas Crnogorca“, god 47, br. 64, 6/19 II 1919. godine i Nikola-Niko Hajduković, „Memoari“, Podgorica, 2000, str. 487.

[4] Citirano prema: Prof. Dr Dragoljub R. Živojinović, „Italija i Crna Gora 1914-1925-studija o iznevjerenom savezništvu”, Beograd, 1998, str. 332. Vidi slično I: “Glas Crnogorca”, god. 47, br. 64. 6/19. II 1919. str. 2.

*Zabranjeno je kopiranje i korišćenje objavljenog sadržaja bez saglasnosti redakcije portala Aktuelno.me i autora teksta

Najnovije

Mihailović: Crna Gora se nalazi u pat poziciji, izbori najbolje rješenje

Dva su moguća scenarija, kada je riječ o glasanju za Prijedlog odluke o skraćenju mandata Skupštini, koja je zakazana za sjutra – ili da...

Prijavljeno još jedno curenje gasa na Sjevernom toku

Švedska obalska straža prijavila je četvrto curenje gasa u Baltičkom moru iznad gasovoda Sjeverni tok. Sada su „dva curenja na švedskoj strani i dva na...

AKCIJA ANB: Roćenov kadar osumnjičen da je radio za obavještajnu službu Rusije!

U akciji Agencije za nacionalnu bezbjednost (ANB), po nalogu Specijalnog državnog tužilaštva (SDT), vodi se istraga protiv više osoba u Podgorici zbog sumnje da...

Preminuo reper Coolio, poznat po hitu ”Gangsta’s Paradise”

Američki reper Kulio, poznat po hitu "Gangsta's Paradise", preminuo je u 59. godini. Njegov dugogodišnji menadžer rekao je američkim medijima da je muzičar pronađen bez...

Koalicija Jedinstveni za Budvu: Danas objavljena fotografija Mila Božovića u društvu kontroverznih osoba, otvara...

Predsjednik Opštine Budva, Milo Božović, i dalje se pravi nijem, povodom prepiske sa SKY ECC, u kojoj dvojica pripadnika jednog kriminalnog klana opširno govore o...

Najčitanije

Povezano

Crnogorska Vlada u emigraciji i protest Mirovnoj konferenciji protiv zločina koje je vojska Srbije počinila u Crnoj Gori

Za aktuelno.me Piše: Novak Adžić Kraljevska crnogorska legalna i legitimna Vlada u egzilu, predvođena Jovanom Simonovim Plamencem, (koga je kralj Nikola I Petrović Njegoš izabrao na...

O crnogorskoj crkvenoj autokefalnosti 1908. godine

Za aktuelno.me Piše: Novak Adžić U pravoslavnim bogomoljama, hramovima, crkvama i manastirima u Crnoj Gori do 1920., obavljala je vjersku službu, bogosluženja, liturgije i brojne druge...

Crkva Srbije otima istoriju autokefalne Crnogorske crkve

Za aktuelno.me Piše: Novak Adžić Postojanje autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve ubjedljivo, naučno i stručno uvjerljivo i eksplicitno, dokazuje sačuvana obimna arhivska, dokumentaciona građa i relevantna istoriografska...

O gradnji i osveštavanju crkve Svetog Vasilija Ostroškog na Obzovici kod Cetinja

Za aktuelno.me Piše: Novak Adžić Crkva Srbije odnosno, Srpska pravoslavna crkva (SPC) nije bila, niti je mogla biti do 1920. godine, pravni ni stvarni, vlasnik ni...

Komentari

5 Komentara
Najstariji
Najnoviji Najpopularniji
Inline Feedbacks
Pregedaj sve
Rovca
15.09.2022-08:51 08:51

Demokrackim ujedinjenje m Republike srbske, Crne gore I Srbije u federaciju posledično bi bile više plate I penzije. Bespotrebna drzavna administracija bi se redukovala I ostalo I dovoljno novca da se pasivni krajevi ožive. Naši katuni bi verovatno dobili I struju.

Tara
15.09.2022-14:28 14:28
Reply to  Rovca

Bolje suti..ako ti je do srbijanaca..zasto ne ides kod njih da zivis,,Ne glupiraj se..Srbijanci su drugi narod..vjerski fanatici..nacisti i osvajaci ..

ZAGA
15.09.2022-12:05 12:05

Hvala na ovoj istini koju sam slušala kao dete u kući moga djeda Jovana a i na ovoj slici koju nemam u našoj Arhivi!
Svi ti ljudi o kojima piše Novak bili su velike Patriote a i svi drugi koji su se borili za Čojstvo Pravo i Slobodu Male lepotice Crne Gore!

Boka
15.09.2022-12:51 12:51

Vrijeme je da se ovo uči u školama. Slava junacima i mučenicima što postradaše za otadžbinu, za nas.

Tara
15.09.2022-14:30 14:30
Reply to  Boka

Imas pravo..u skolama drzave CG..djeca moraju znati..istoriju nase drzave CG..
Ove zlocine..koje je nanijela Srbija CG..je neoprostivo!