30 godina od pada Berlinskog zida: Vrijeme za pomirenje

U kasarnama su bili spremni tenkovi, ali nikada nisu upotrijebljeni. Istoričari smatraju da do upotrebe tenkova nije došlo zbog velikog broja demonstranata: 700.000.

Istočnoj Njemačkoj je nakon pada Željezne zavjese 1989. godine bilo lakše nego Poljskoj, Češkoj ili drugim državama istočnog bloka. Nijemci iz zapadnog dijela Njemačke Istočnoj Njemačkoj nisu pružili samo ekonomsku pomoć, nego i pomoć u ljudstvu. Na mjesta u pravosuđu, upravi, privredi i vojsci su postavljeni Nijemci iz Istočne Njemačke koji nisu ukaljali obraz ili Njemci sa Zapada.

Stara DDR elita je tako razvlašćena, ali sa jednim izuzetkom. SED, vladajuća stranka u DDR-u, je promijenila ime. Njena nasljednica je današnja stranka Lijevi. Njen najpoznatiji savremenik, Gregor Gisi, sada bi na ceremoniji obilježavanja revolucije trebao da održi govor.

Gisi je govore držao i prije 30. godina. U prekretnice mirne revolucije u DDR spadaju i demonstracije održane 4. novembra 1989. godine na berlinskom Aleksanderplacu, na kojima je učestvovalo 400.000 ljudi. Tada su prvi put za istom govornicom zajedno sa reformatorima i borcima za građanska prava govorili i predstavnici starog režima. Tada je govorio i Gregor Gisi. On se založio za to da SED zadrži vodeću ulogu i branio je tadašnjeg i posljednjeg premijera DDRa Egona Krenca.

Gisi je već tada bio i poznat i sporan. Potiče iz uticajne berlinske porodice. Otac mu je u DDR-u bio ministar za kulturu. Gisi je u DDR-u bio ugledni pravnik. Zalagao se za opoziciju, ali je istovremeno navodno radio i za državnu službu bezbjednosti što do danas nije dokazano. Gisi to negira. Nakon sprovedene istrage je Bundestag nekoliko godina kasnije isto tako konstatovao. Ovaj 71. godišnjak je i danas član njemačkog parlamenta, ima znatan broj svojih obožavalaca i čest je gost u televizijskim emisijama. On je jedna od posljednjih političkih ličnosti sa dvije biografije: iz DDR i ponovo ujedinjene Njemačke.

Lajpcig je pored Berlina drugi grad u kojem se odigrala revolucija. U Lajpcigu su građani izlazili na demonstracije svakog ponedjeljka. Tamo je 9. oktobra odlučeno da neće biti prolivanja krvi. U kasarnama su bili spremni tenkovi, ali nikada nisu upotrijebljeni. Istoričari smatraju da do upotrebe tenkova nije došlo zbog velikog broja demonstranata: 700.000. Masakar, kakav se samo nekoliko sedmica ranije dogodio u Pekingu, u Lajpcigu se nije ponovio. Umejsto toga se Lajpcig pridružio gradovima i državama u istočnoj Evropi koji su uspjeli da bez nasilja promijene režim. To bi trebalo biti pomenuto i na obilježavanju 30. godišnjice revolucije. Na svečanosti će učestvovati i Filharmonija iz Lajpciga. To nije posebna svečanost, nego jedna u nizu. Filharmonija iz Lajpciga od 2014. godine organizuje koncertnu veče sa Betovenovom 9. simfonijom i to pod sloganom „Povezati i pomiriti različite savremenike”. Zbog toga je pozvan Gregor Gisi i zamoljen da održi govor.

Međutim, nisu svi željeli ići putem pomirenja. Više do 700 političara, umjetnika, pisaca i građana je potpisalo protestno pismo društva Robert Haveman. U pismu pored ostalog piše: „ Zapanjeni smo da je zaboravljanje istorije odmaklo tako daleko da govor drže oni koji su odlučno pokušali da spriječe revoluciju i ujedinjenje. Sada još žele revoluciju da pripišu sebi”. Oštre kritike dolaze i sa zvaničnih strana. Prije svega od CDU-a sa istoka zemlje. „Moraju govoriti oni koji su vratili slobodu, a ne oni koji su pokušali da je suzbiju”, kazao je ministar unutrašnjih poslova Saske Holger Stahlknet. Kristijan Hirte, opunomoćenik njemačke vlade za pitanja istoka zemlje, smatra da je to „potpuno neprikladno”.

Bivši borac za ljudska prava iz DDR-u i dugogodišnji političar stranke Zeleni Verner Šulc kaže da „30. godina nakon totalne diktature ne treba dovesti do blage relativizacije”. On se i dalje zalaže za kritičan odnos prema lijevoj stranci. On kaže da Gisi predstavlja lažan pogled na prošlost. Nova debata o Gisiju pokazuje da suočavanje sa prošlošću još nije završeno. Iako je Istočno Njemačkoj u nekim stvarima bilo lakše nego drugim, prošlost može brzo opteretiti sadašnjost. Gisi je u svakom slučaju pristao da održi govor. Organizator je u međuvremenu saopštio da samo želi da pozove „prave” borce za građanska prava.

Komentari

avatar