Ponedjeljak, 22 Jula, 2024
Rubrika:

Istorijat razvoja NP ”Lovćen” II

Jedno je sasvim sigurno da je Lovćen kao planina kroz svoju dugu, bogatu, ali i burnu istoriju postao predmet brojnih naučnih ali i kulturno-istorijskih istraživanja, ali i jedan od najljepših fenomena savremene kulturne, a posebno naučne zajednice koja i danas na ovom području želi otkriti sve njegove ''tajne'' i prezentovati ih stručnoj i naučnoj javnosti

Pišu: Božidar Proročić, stručni saradnik i Ana Uskoković biolog

Kako se razvijao ,,NP Lovćen” u sklopu nastajanja društveno-političkog sistema SRCG po tadašnjim važećim zakonima članice samoupravne zajednice ukoliko su obavljale djelatnost na području ,,NP Lovćen” bile su obavezne po zakonu da doprinesu unapređenju zaštiti i razvoju NP ,,Lovćen” i to: Republička zajednica kulture (prim. aut. u čijoj je nadležnosti tada bila i zaštita prirode i prirodnih resursa), Intresna zajednica za naučnu djelatnost SRCG, Republička zajednica za vode, Republička zajednica fizičke kulture, organizacije udruženog rada u oblasti turizma i ugostiteljstva, drvna industrija uzgoja, i eksploatacije šuma, proizvodnja električne energije. Dobrovoljne članice samoupravne intresne zajednice NP ,,Lovćen” (ali i svih drugih NP) bile su organizacije i sa teritorije drugih opština pa čak i Republika što je bilo od vitalnog značaja u razmjeni iskustava ali i prezentacije novih ideja. Moramo imati u vidu da su sami počeci razvoja zahtijevali puno rada i u oblasti koja je savim bila nova u Crnoj Gori (Zakon o nacionalnim parkovima SRCG ,,Službeni list” broj 6/78 član 16 zakona).

Ova zajednica je imala velika ovlašćenja ali i vrlo velike obaveze. Sobzirom na skromna iskustva u samim počecima (prim.aut. smatralo se da je ovakav pristup najprihvatljivije rješenje) u okviru tadašneg političkog i društvenog uređenja. Prvi razvojni planovi bili su kratkoročni i dugoročni tako da su obezbjeđivanja i sredstva kao i način i tempo relaizacije istih. Zajednica je utvrđivala politiku zaštite i razvoja nacionalnih parkova i to: donošeni su programi uređenja, dugoročni planovi razvoja i zaštite uz obaveznu saglasnost Skupštine SRCG; ona upravlja nacionalnim parkovima utvrđuje detaljne granice zona ( spoljne granice je utvrdila posebna komisija koju je imenovao nadležni državni organ). Zatim obezbjeđuje sredstva za finansiranje djelatnosti nacionalnih parkova i vrši mnoge druge poslove koji su predviđeni zakonom i statutom nacionalnog parka (Zakon o nacionalnim parkovima SRCG ,,Službeni list” broj 6/78 član 18. 21. i 23. zakona).

Put prema Štirovniku 1749 mnv

Konstituisanje ove zajednice za NP ,,Lovćen” izvršeno je 20. 11 1978 godine. Unutrašnji red u nacionalnom parku i kazne zbog povrede tog reda propisala je Skupština opštine, uz prethodno pribavljeno mišljenje Republičkog zavoda za zaštitu prirode. Zajednica je neposredno nakon konstituisanja organizovala stručnu službu za obavljanje stručno-analitičnih, upravnih, finansisjkih i adminstrativnih poslova, koje je inače (član 24 Zakona) mogla povjeriti drugoj organizaciji. Prema članu 19 Zakona o nacionalnim parkovima SRCG (,,Službeni list SRCG” broj 6/78). Zajednica je bila obavezna da finansijska sredstva osvaruje iz sopstveih prihoda. NP ,,Lovćen” ostvarivao je sopstveni prihod od sanitarne sječe šuma, ulaznica za Njegošev mauzolej, naknade šteta, kampinga i parking prostora i slično, (prim.aut. moramo imati u vidu da je visina ovih prihoda bila neznatna u odnosu na relane potrebe nacionalnog parka). Dopuna ovih sredstava obezbjeđivana je stalnim godišnjim doprinosima članova Zajednice i preko budžeta Republike, za koju je zakonom bilo predviđeno da može dodjeljivati sredstva svakom nacionalnom parku u Crnoj Gori radi ostvarivanja njihovog zadatka (članom 19 istog zakona). Na bazi detaljne analize prostota Lovćena i njegove podgorine posebno u okviru valorizacije prirodnih dobara i potrebe zaštite, zakonom o izmjenama i dopunama zakona o nacionalnim parkovima (,,Službeni list” SRCG broj 31/88) utvrđene su nove granice NP ,,Lovćen” (član. 4. Zakona).

Granica NP ,,Lovćen” i njegova površina povećana je sa 2.300 ha na 6.400 ha. Pripremom materijala za prostorno plan posebne namjene utvrđena je kontaktna zona u površini 8.200 ha. Ova zona (u tom periodu) nije ozakonjena. Njen status odnosno mjere zaštite, unaprijeđenja i korišćenja utvrdiće se prostornim planovima NP ,,Lovćen.” Novom granicom NP ,,Lovćen” obuhvaćena je i dio teritorije opštine Budva. U posebno zaštićenoj zoni ovog parka na prostoru između Jezerskog vrha, Štirovnika, Trešteničkog vrha, Babljaka i Goliša dozvoljava se sanitarna sječa i obnavljanje šume. Na prostoru izvan zona sa posebnim režimom zaštite dozvoljeno je obavljati radnje u skladu sa programom uređenja nacionalnog parka. Valja istaći da je programom utvrđivanja politike zaštite i režima gazdovanja u ovom nacionalnom parku rađen na osnovu i bazi brojnih granskih studija i daje mišljenje o ovom programu prije njegovog usvajanja davao naučni savjet parka kako je to bilo predviđeno statutom ove Intresne zajednice (Program uređenja NP ,,Lovćen”). Intresna zajednica NP ,,Lovćen” poslovala je u skladu sa zakonom i statutom sve do osnivanja Jvnog preduzeća za nacionalne parkove Crne Gore sa sjedištem u Podgorici shodno odluci o osnivanju Javnog preduzeća za nacionalne parkove (,,Službeni list” RCG broj 39/92). Ubrzo po osnivanju Javnog preduzeća, Skupština RCG donijela je odluku o pristupanju izradi prostornog plana područja posebne namjene NP ,,Lovćen.” Pri tome je predviđena i eventualna promjena njegovih granica ukoliko se analizom prostora utvrdi potreba za takvom izmjenom (član. 2 Odluke). Rok za izradu i donošenje ovog plana utvrđen je 31.12. 1993. godine. (,,Nacionalni park ,,Lovćen” prirodna i kulturna dobra” zbornik radova Dimitrije Pejović i Mihailo Vučković izdanje CANU 1993 godine).

Pogled prema Štirovniku sa Kuka

Prvi plan razvoja NP ,,Lovćen” uradio je inžinjer A. Krstić 1950. godine posredstvom Ministarstva šumarstva FNRJ, na zahtjev Ministarstva za poljoprivredu i šumarstvo NRCG. (Dopis Ministarstva šumarstva FNRJ broj 4808/49 kao i sačuvano pismo A. Krstića kojim potvrđuje da je primio honorar za izradu elaborata o NP ,,Lovćen” kao i za ,,Biogradska gora” što je veoma zanimljivo). Evidentno je iz gore navedenog da je to zapravo bio prvi ozbiljni elaborat kako bi se donio zakon o proglašenju Lovćena za nacionalni park. Dio ovog elaborata odnsoio se i na konkretna rješenja za uređenje bliže okoline Ivanovih Korita koji je u tom periodu samo parcijalno realizovan. Početkom šezdesetih prvi ozbiljni pokušaj prostornog plana NP ,,Lovćen” uradio je Institut za urbanizam Slovenije u saradnji sa Republičkim zavodom za zaštitu prirode 1982. godine. Ovaj plan usvojen je od strane Naučnog savjeta NP ,,Lovćen.” Međutim, kako izrada plana formalno nije bila usklađena sa Zakonom o planiranju i uređenju prostora SRCG bio je neprimenljiv. U periodu od 1981-1992 godine urađeni su i mnogi drugi granski elaborati, studije, i projekti od čega ćemo navesti samo neke i to: Projekat za rekaptiranje Ivanovih korita, studija zaštite prirode, Program šumsko uređenje radova (1985), Program pošumljavanja i drugi.

Da je svaki detalj bio važan u okviru i sklopu NP ,,Lovćen” najbolje nam svjedoči primjer da je Lovćen tretiran kao ključni objekat u okviru tadašnjeg jugoslovenskog projekta ,,Vegetacijska istraživanja, i kartiranje vegetacije Jugoslavije – dio za Crnu Goru.” Od vremena osnivanja NP ,,Lovćen”, ali i znatno ranije, kroz njegovu istoriju istraživana je flora, fauna, zatim kraški fenomeni, geološka podloga, geomorfologija, hidrologija, speleologija itd. Problem obolijevnja kao i sušenja bukovih šuma u užoj zoni NP ,,Lovćen” takođe je detaljno istraživan. Jedno je sasvim sigurno da je Lovćen kao planina kroz svoju dugu, bogatu, ali i burnu istoriju postao predmet brojnih naučnih ali i kulturno-istorijskih istraživanja, ali i jedan od najljepših fenomena savremene kulturne, a posebno naučne zajednice koja i danas na ovom području želi otkriti sve njegove ,,tajne” i prezentovati ih stručnoj i naučnoj javnosti.

Najnovije

Najčitanije

Povezano

Komentari

Subscribe
Notify of

0 Komentara
Inline Feedbacks
Pregedaj sve